Bag End

De fundamenten: Bag End basinstallaties

Wie kent niet het axioma dat een groots basgeluid alleen voortgebracht kan worden door grote luidsprekerkasten in combinatie met zware eindversterkers? Welnu, het tijdperk om dit cliché naar het rijk der fabelen te verwijzen lijkt aangebroken.
De Amerikanen Ron Wickersham en Ed Long hopen met hun 'ELF' de electronische oplossing te hebben gevonden. Nu is het duo geen onbekende in de professionele geluidswereld. Wickersham en Long stonden reeds aan de bakermat van de PZM technologie, het Time Alligned principe en de Nearfield monitor, termen die de studiotechnicus wel bekend in de oren zullen klinken. Voordat zij met Bag End zelfstandig werden deden ze jarenlang ervaring op met het bouwen van luidsprekerkasten voor Alembic. Kortom we hebben het niet van doen met lichtgewichten en gezien de uitgebreide lijst van topmusici die inmiddels gebruik maken van de Bag End produkten is er alle reden om er eens serieus naar te kijken.
Bag End produceert een uitgebreide reeks luidsprekerkasten voor verschillende toepassingen. Basgitaar is er daar één van. Naast de conventionele reeks met 10", 12", 15" en 18" luidspre kers of combinaties daarvan bouwt men ook luidsprekerkasten waarin coaxiaal gemonteerde 1" hoge tonen drivers zijn gemonteerd en speciale subwoofers voor gebruik in combinatie met de ELF electronica.
Alle Bag End luidprekers zijn van eigen fabrikaat en de behuizingen voldoen aan de zware eisen die het professioneel gebruik 'on the road' stelt. Opvallend is in ieder geval dat het zonder uitzondering gaat om bijzonder compact gebouwde en compleet uitgevoerde kasten. Dat deze relatief kleine behuizingen toch in staat zijn om zeer lage frequenties weer te geven is te danken aan de meest recente vinding van Wickersham en Long: de ELF. Elf staat voor Extended Low Frequency.
De werking van de Elf module is complex. In een 19" apparaat van één rackeenheid is een ongelofelijke hoeveelheid electronica ondergebracht, waarmee door middel van maar liefst negentig dipswitches een enorme variëteit aan mogelijkheden bereikt kan worden. Het basisprincipe van de Elf is dat op electronische wijze wordt bereikt dat (speciale) luidsprekerka sten frequenties kunnen gaan weergeven die onder hun resonantiefrequentie liggen. De Elf processor maakt het zo mogelijk dat er sublaag wordt weergegeven dat recht doorloopt tot zelfs 8 Hz!!
"Wat schieten we daarmee op?", zul je je afvragen en: "Is dat niet gevaarlijk?" Er zijn inder daad feiten bekend omtrent de invloed van laagfrequente signalen op het menselijk gedrag. Zo bleek uit onderzoeken dat het ondergaan van enkelvoudige signalen tussen de 10 en 20 Hz kunnen leiden tot o.a. het ervaren van een gevoel van enorme euforie en het ontstaan van een gevoel van suïcidaal onbehagen, ja zelfs tot een spontane en totale ontspanning van de sluitspier, zonder dat je er nog enige controle over hebt! In het geval van de basweergave binnen een totaal frequentiespectrum echter betekent het dat het de mogelijkheid opent voor een onvervormde en strakke subbas door een relatief kleine luidsprekerkast.
We probeerden de produkten van Bag End uit in diverse configuraties. Allereerst natuurlijk met behulp van de Elf processor in combinatie met twee speciale S18E kasten voor het sublaag en een Q10x-D kast voor mid en hoog. De Elf module wordt in deze opzet tussen een voorverster ker en een eindversterker geplaatst. Het resultaat was inderdaad verbluffend. Zoveel sublaag had ik nog niet uit een willekeurige basinstallatie van deze omvang horen komen. "Horen" is misschien ook niet helemaal de goede kwalificatie, omdat deze lage frequenties vooral gevoeld worden. Voeg daarbij de kwaliteit van de 4x10" kast en je begrijpt dat je het van doen hebt met een basinstallatie die zowel in het laag als in het hoog uitstekende prestaties levert.
Ook andere -meer conventionele- sets werden uitgetest, zonder de Elf processor. Hiervoor werd een standaard basversterker gecombineerd met de Q10x-D, de D10x-D 2x10" en de S15C 1x15". Hoewel het diepe laag van de Elf en de 18" kasten hier duidelijk niet aanwezig was, leverden deze combinaties stuk voor stuk hele goede resultaten op. De 1x15" kast vond ik in zijn eentje echter wel wat wollig blijven klinken. Deze moet dan ook zeker gecombineerd worden met bijvoorbeeld de 2x10" kast.
Technisch gesproken is er weinig aan te merken op de produkten van Bag End. De Elf processor is een vinding die beslist baanbrekend genoemd kan worden. De luidsprekerkasten zijn prachtig gebouwd en klinken uitstekend. Dat neemt niet weg, dat er toch bezwaren kleven aan dit mooie systeem. Als belangrijkste bezwaar is er -je raadt het al- de prijs: een set zoals hierboven beschreven kost met de duurste Elf uitvoering fl. 16.695,=. Met een goedkopere Elf variant ben je toch nog fl. 12.350,= kwijt. En dan hebben we het nog niet eens gehad over de voor- en eindversterker die je moet aanschaffen. De luidsprekerkasten zijn ook niet echt goedkoop: S15C: fl. 1.650,= ; Q10x-D: fl. 3.350,= ; D10x-D: fl. 2.675,=!!
Wie moet dat betalen? De gemiddelde Nederlandse bassist die dit soort bedragen ter beschikking heeft denkt eerder aan de aanschaf van een goede tweedehands stationcar, dan aan een dergelijke 'state of the art' installatie, lijkt mij.
Bovendien, en dat is mijn tweede bezwaar, betwijfel ik of een dergelijke installatie in Nederland met zijn vele kleine schnabbelpodia geluidstechnisch rendeert. Ik kan me voorstellen dat Bag End in Amerika, waar een behoorlijk aantal bands de grote podia langstourt goede zaken doet.
In Nederland echter, is er meer een cultuur van 'met je combootje achter op de fiets naar het café van ome Piet'. Hoeveel ècht grote podia waar een dergelijke installatie tot zijn recht kan komen zijn er nu helemaal in Nederland? In de vaderlandse muziekbusiness lijkt mij de Elf processor dan ook meer iets voor PA bedrijven of grote discotheken.
Natuurlijk, iedereen -ook de recensent- rijdt graag eens in een Rolls Royce, maar hoeveel worden er daarvan jaarlijks in Nederland verkocht?