EMG JV Pickups

BEST OF BOTH WORLDS: EMG JV baselementen

De trouwe lezer zal zich ongetwijfeld de papieren discussie herinneren uit het maartnummer van dit jaar, waarbij zeven bassen(ver)bouwers aan het woord kwamen over de relatie tussen baselement en het ultieme basgeluid. Aan de orde kwamen onderwerpen als actief en passief en natuurlijk de verschillende merken. Zeven heren, zeven uitgesproken en zeer uiteenlopende meningen was de conclusie van het verhaal. Vandaar dat we besloten een en ander op kleine schaal zelf nog maar eens in de praktijk te brengen.

Gordijnen
En van de merken waar de meningen het meest over uiteenliepen was EMG. Deze firma uit Santa Rosa, California maakt actieve elementen, waarbij de voorversterker in het element wordt gebouwd. De (bas)elementen van EMG kenmerken zich door een grote output, een goede signaal/brom verhouding en een groot dynamisch bereik. De toepassing van actieve elementen wordt weleens vergeleken met het 'verder opentrekken van de gordijnen'. De actieve EMG's geven heel eerlijk en goed, zonder kleuring weer wat de basgitaar presteert. Wanneer je bassisten of bassenbouwers ondervraagt over EMG, is men nagenoeg zonder uitzondering onder de indruk van de technische specificaties en prestaties van het merk. Maar gevraagd naar 'de sound' blijkt dat bassenland uiteenvalt in twee groepen: de n met een uitgesproken voorkeur voor, de ander met een duidelijke afkeer van het merk. De door de laatste groep veelvuldig geuitte kritiek op de actieve elementen van EMG is altijd weer, dat ze zo onpersoonlijk, steriel en kil klinken. Kortom, men mist de warmte en de harmonische vervorming van de gouden oude passieve elementen. Blijkbaar heeft men zich bij EMG deze kritiek ter harte genomen, want na een 'Vintage Strat' element heeft men nu ook een 'Vintage Jazz Bass' element geproduceerd. Een element dat volgens bassenbouwer Piet Visser "heel passieverig" klinkt.

Freak
De omschrijving Vintage Jazz Bass refereert aan het geluid van de zestiger jaren Fender Jazz Bass. De Jazz Bass werd door Fender in december 1960 gentroduceerd als een meer veelzijdig alternatief voor de Precisionbass. De laatste beschikte immers over slechts n element. Indicaties voor het vintagegehalte van je Jazz Bass zijn behalve het serienummer (< 151308), de gebruikte stemmechanieken, het logo, lettertype en enkele andere details. Het gemakkelijkst is de vintage 'pre-CBS' Jazz Bass echter te herkennen aan de inleg op de hals. De vintage Jazz heeft een dot-inlay. Daarbij komt dat de eerste Jazzbassen (tot 1962) in plaats van de bekende enkele toon- en dubbele volumepotmeter beschikten over twee 'stacked' potmeters voor volume en toon. Omstreeks 1966 -na de bedrijfsovername door CBS- veranderde het uiterlijk van de Jazz Bass. Latere Jazzers zijn te herkennen aan de blokinleg en witte binding op de hals. Het betreft hier echter uitsluitend uiterlijke veranderingen. Voor zover mij bekend zijn er geen bewuste wijzigingen in de electronica aangebracht en zijn er zowel vr als n 1966 goede en slechte Jazzbassen gebouwd. De veronderstelling dat (sommige?) vintage Jazzers beter klinken dan nieuwere Fender bassen, moet mijns inziens toegeschreven worden aan het feit dat er in de vroege periode een grotere hoeveelheid goed toonhout beschikbaar was. Dat heeft met de electronica niet zo erg veel te maken, maar de verstokte vintage/oldtimer freak zal dit waarschijnlijk niet met mij eens zijn.

Droge kuch
Waaraan herkent men nu het typische Vintage Jazz Bass geluid? Op de eerste plaats door het bij een forse aanslag, harmonisch licht vervormde wollige midden van het brugelement, oftewel het 'knorren', zoals dat door Jaco Pastorius in ultieme vorm op de planken werd gezet. Nu speelde hij fretloos, maar ook op een gefrette Jazz Bass is dit geluid heel goed te bewerkstelligen. Het tweede karakteristieke Jazz Bass geluid is de sound waaraan de basgitaar ook zijn naam te danken heeft: het halselement (evt. in combinatie met het brugelement) produceert een zeer percussief geluid, alsof er een klik inzit (in de volksmond: de droge kuch). Het doet denken aan een contrabas (=jazz!) waarop 'slapbass' gespeeld wordt. Dit effect wordt nog eens versterkt wanneer er met plectrum gespeeld wordt. Luister maar eens naar plaatjes als: Callow-la-vita van Raymond Froggatt ('68) of Luxury Liner van Gram Parsons ('67). In Nederland treft men dit geluid nogal eens aan bij vroege opnames van bands als The Cats en The Shoes.

Solderen
De EMG-JV set werd ingebouwd in een Fender Jazz Bass uit 1966. Een 'overgangsmodelletje' opgebouwd uit nieuwe en oude pre-CBS onderdelen, die nog 'in stock' waren. In ieder geval een bas die vintage genoeg is om als referentie te dienen. Het vintage karakter van de JV-set wordt bepaald door acht alnico 'pole-pieces' per element. Deze zorgen voor meer 'stringpull' die faseverschillen en meer boventonen bewerkstelligt. Daarnaast heeft men de resonantiefrequentie van de voorversterker aangepast, zodat een passief element als het ware wordt nagebootst. Voor het overige blijven de voordelen van het actieve element met een keramische staafmagneet gehandhaafd: hoge output, laagohmig en stil. De set bestaat uit: een halselement, een brugelement, een voorgesoldeerd setje met twee volumepotmeters, een toonpotmeter, het inputchassisdeel en een batterijclip, twee setjes schroeven en twee setjes snoeren met stekkertjes(!) om de elementen op de potmeters aan te sluiten. Natuurlijk ontbreekt ook de inbouwhandleiding niet. Het om- en inbouwen vergt niet meer dan een kwartiertje twintig minuten en wat simpel gereedschap, vooropgesteld dat alles past. Dat was in ons geval niet zo. Er moest wat geveild worden om voldoende ruimte te creeren voor de elementen en de batterij. Na installatie van het geheel is het EMG logo het enige dat verraadt dat het niet om originele Fender elementen gaat.

Knor
Bij een vergelijking van de EMG-JV set met de originele '66-er Fender Jazz Bass elementen moet gezegd worden, dat er een sterke overeenkomst is met het oorspronkelijke geluid. De klank is warm en heeft zeker een passief karakter. De elementen 'luisteren' goed naar je vingers en het brugelement heeft een hele goede 'knor' met veel boventonen. Misschien dat het geluid iets minder percussief is dan het oorspronkelijke. Daar staat tegenover dat het geluid dynamischer is, het laag veel beter en gedefinieerd en de elementen een grotere output hebben. Ook het onevenredig snerpende tophoog, een manco van veel actieve elementen, blijft hier achterwege. De elementen zijn heel stil en ongevoelig voor brom. Je moet een ingeschakelde T.V. tot op dertig centimeter naderen voordat er sprake is van interferentie.

Retrostyle
Voor degenen die op zoek zijn naar een vintage Fender geluid is de EMG-JV set een uitstekende vervanger voor de oorspronkelijke Fender Jazz Bass elementen. De passieve sound wordt gecombineerd met de technische voordelen van het actieve element: 'best of both worlds'. Met de Vintage Jazz Bass elementen heeft EMG voor de prijs van fl. 440,= een heel goed 'retrostyle' produkt neergezet, waarmee wat mij betreft afgerekend wordt met de veronderstelling dat actieve elementen niet warm en persoonlijk zouden kunnen klinken.