Heins Nicky

Bassen uit Friesland: Heins 'Nicky' edelbas

Enige tijd geleden werd melding gemaakt van een rapport van het Hoofdbedrijfschap Ambachten, dat constateert dat er de laatste jaren sprake is van een explosieve groei in de instrumentenmakersbranche. In datzelfde rapport maakt men zich zorgen over de kwaliteit van het geleverde werk en de kennelijke neiging van instrumentenbouwers om 'hun eigen eenzame weg' te gaan. Dergelijke sombere conclusies kan ik niet delen. Is het niet veeleer zo, dat een en ander te maken heeft met de toe te juichen trend dat veel muzikanten op zoek zijn naar maatwerk in plaats van confectie? Was het enkele jaren geleden nog zo dat men voor dit maatwerk vaak bij buitenlandse producenten terecht kwam, tegenwoordig hoeft men 's lands grenzen niet meer te overschrijden omdat er ook in Nederland een groeiend aantal bouwers te vinden is. De kwaliteit komt na enige tijd vanzelf bovendrijven. Met enige regelmaat proberen we een signalement te geven van Nederlandse bouwers.
Hierna tref je een bespreking aan van een produkt van Nederlandse bodem: de Heins Nicky basgitaar.

Wim Heins uit het Friese Sneek, is van huis uit klassiek gitarist. Zoals vele van zijn collega bouwers zette Heins zijn eerste schreden op het pad van de instrumentenbouw door op jonge leeftijd -uit geldgebrek- een eigen instrument te bouwen. Na een tweede instrument voor een vriend, groeide de hobby uit tot een klein bedrijf. De overeenkomst met andere bouwers houdt hierbij niet op: ook Heins is een echte 'houtfreak'. Het verzamelen, bestuderen en bewerken van allerlei exclusieve houtsoorten is inmiddels een ware verslaving geworden. Heins reist stad en land af op zoek naar goed en bijzonder toonhout en heeft inmiddels zo'n honderd adressen in de Benelux en Duitsland waarvan hij kleine en soms grotere partijen afneemt. Waar precies, dat blijft het geheim van de smid! Wim Heins bouwt zowel gitaren als basgitaren en heeft inmiddels ook een winkel waar andere merken, apparatuur en accessoires te koop zijn.
Ieder door Heins gebouwd instrument is uniek. Hoewel hij een reeks standaard modellen heeft, worden de bodies niet met behulp van een standaard mal uitgefreesd. Iedere bas of gitaar wordt helemaal met de hand gevormd. Daardoor treden er kleine verschillen op. De voorkeur van Heins gaat ernaar uit, een instrument helemaal in overleg met de afnemer te bouwen. In principe zijn dan alle opties open: houtsoort, constructie, vormgeving en elektronica. Wanneer je als muzikant deze weg wilt bewandelen, moet je natuurlijk wel over enige ervaring beschikken en er goed over nagedacht hebben welke eisen je aan een instrument stelt. Daarnaast is het beschikken over enige financiële armslag erg prettig, want de produkten van Heins zijn niet goedkoop. Je kunt vanaf fl. 4.000,= een basgitaar laten bouwen. De onderhavige 'Nicky' gaat voor het niet luttele bedrag van fl. 5.750,= (incl. luxe koffer) de deur uit.
Wat het eerst in het oog springt bij het uitpakken van de Nicky is de prachtig generfde body van olijvenhout. De body is uit één deel gemaakt en dat is bijzonder, omdat een goed stuk olijvenhout van deze omvang moeilijk verkrijgbaar is. De olijvenboom groeit vaak nogal bultig en vol bochten. Goede stammen hebben meestal een diameter die niet groter is dan 20-30 cm. Ondanks de slanke, gewelfde vormgeving is heeft de Nicky een pittig gewicht. Dat wordt veroorzaakt door de hoge volumieke massa van olijvenhout, die die van tropische hardhoutsoorten benaderd. De body heeft twee diepe cutaways, waarbij bovendien bij de onderste cutaway de body smaller is gemaakt, waardoor de hoge posities op de D- en G-snaar goed bereikbaar zijn. De hals is in de body gelijmd, bestaat uit twee delen flamed maple en heeft een iets naar achteren hellende kop. Deze is aan de voorzijde voorzien van een laagje bij de body passend olijvenfineer. De toets is gemaakt van coromandel. Deze ebbenvariant heeft een zeer fijne structuur en is keihard, waardoor hij speelt en aanvoelt als een toets van carbon-fiber. De invloed van de klassieke gitaar -Heins' roots- is te zien aan de vorm van de hals. Deze is aan de achterkant plat in plaats van de bekende ronde of afgevlakte ronde vorm. Hierdoor wordt de 'klassieke' stand van de linkerhand, waarbij de duim als steun fungeert en de vingers als het ware plat over de toets liggen, afgedwongen. Wanneer je gewend bent om op deze manier te spelen is het allemaal zeer comfortabel. De bassist die met 'de duim op de E-snaar' speelt en de palm van de hand als steun gebruikt, zal een meer ronde halsvorm prefereren. De twee octaafs hals heeft 242 frets: voor de E- en A-snaar is een extra fret beschikbaar. Saillant detail is, dat Heins -in tegenstelling tot bv. Ed Collier, die zweert bij de stabiliteit van kunststofhalzen- van mening is dat zijn halzen zelfs zonder halspen stabiel blijven!
De afwerking van de bas is prachtig en met veel oog voor detail gedaan. Zo hebben de elementen een laagje olijvenfineer meegekregen en zijn de potmeters wat verzonken aangebracht, evenals het inputchassisdeel. De positiemarkeringen zijn gemaakt van een messing ringetje met daarin een zwarte kern. Een ander detail waarin de klassiek gitaar te herkennen is, is de plaatsing van de straplocks. Deze zijn zo aangebracht, dat de bas vanuit zichzelf wat naar voren helt en de bespeler geen moeite hoeft te doen om de bas in balans te houden. De hals is afgewerkt met een nitrocel laklaag en de body is geolied. De zwarte hardware is van Schaller en derhalve prima.
De Nicky beschikt over twee enkelspoels J-type elementen, die door Heins zelf worden gemaakt. De typeaanduiding JCF, staat voor de initialen van de persoon die de spoelen wikkelt. De toepassing van eigen elementen is een beetje een traditie geworden bij Heins. Nadat hij vijftien jaar geleden wat experimenteerde met het bouwen van elementen, onstond er een baselement dat wel goed klonk. Alle verhalen rondom de klankverschillen tussen baselementen moeten volgens Heins met een korreltje zout worden genomen. Vaak verandert een bepaald merk en type snaar meer aan de klank dan alle elementen bij elkaar, aldus Heins. Het halselement is schuin geplaatst. De Nicky beschikt over actieve elektronica, te weten Bartolini TCT met volume, balance, treble en bass. De keuze voor actief motiveert Heins met de mededeling dat naar zijn ervaring bassisten toch wel graag met hun geluid bezig zijn. Een actieve toonregeling is dan effectiever dan een passieve.
Tja, en na al deze technische wederwaardigheden is het natuurlijk interessant te weten of de Nicky prettig speelt en goed klinkt. Over het speelcomfort is al het een en ander gezegd. De balans is voortreffelijk en als je je linkerhand op de 'klassieke manier' gebruikt is de Nicky uitstekend bepeelbaar. Na enige tijd heb je niet langer het idee zomaar een instrument om te hebben, maar wordt deze bas als het ware een verlengstuk van jezelf. Dat is voor mij het kenmerk van de edelbas, het maatwerk. Het geluid is warm, met veel definitie en knor. Door de aangelijmde hals en het behoorlijke gewicht is de sustain ook heel goed.
Natuurlijk is een dergelijk instrument lang niet voor iedereen weggelegd. Daarvoor bevindt de Nicky zich in een te hoge prijsklasse. Echter gezien de exclusiviteit in vorm en materiaal en de bijbehorende kwaliteit die geleverd wordt is die prijs mijns inziens gerechtvaardigd. Wanneer de kwaliteit van deze bas representatief is voor het werk van de Nederlandse instrumentenbouwers, hoeft het Hoofdbedrijfsschap Ambachten zich nergens zorgen over te maken.